درسنامه آموزشی قرآن کلاس هشتم
درس 8: سوره احزاب، شهریار پرهیزگار
جلسۀ اوّل: سورۀ احزاب
يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّهَ وَ لَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَ الْمُنَافِقِينَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا ﴿۱﴾ وَاتَّبِعْ مَا يُوحَى إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا ﴿۲﴾ وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَ كَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا ﴿۳﴾ مَا جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ وَ مَا جَعَلَ أَزْوَاجَكُمُ اللَّائِي تُظَاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهَاتِكُمْ وَ مَا جَعَلَ أَدْعِيَاءَكُمْ أَبْنَاءَكُمْ ذَلِكُمْ قَوْلُكُمْ بِأَفْوَاهِكُمْ وَ اللَّهُ يَقُولُ الْحَقَّ وَ هُوَ يَهْدِي السَّبِيلَ ﴿۴﴾ ادْعُوهُمْ لِآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَعْلَمُوا آبَاءَهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَ مَوَالِيكُمْ وَ لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ فِيمَا أَخْطَأْتُمْ بِهِ وَ لَكِنْ مَا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ وَ كَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا ﴿۵﴾ النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ أَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ وَ أُولُو الْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلَى بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُهَاجِرِينَ إِلَّا أَنْ تَفْعَلُوا إِلَى أَوْلِيَائِكُمْ مَعْرُوفًا كَانَ ذَلِكَ فِي الْكِتَابِ مَسْطُورًا ﴿۶﴾
ترتیل صوتی آیات 1 تا 6 سوره احزاب
وَ إِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَ مِنْكَ وَ مِنْ نُوحٍ وَ إِبْرَاهِيمَ وَ مُوسَى وَ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَ أَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا ﴿۷﴾ لِيَسْأَلَ الصَّادِقِينَ عَنْ صِدْقِهِمْ وَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا أَلِيمًا ﴿۸﴾ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَاءَتْكُمْ جُنُودٌ فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا وَ جُنُودًا لَمْ تَرَوْهَا وَ كَانَ اللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرًا ﴿۹﴾ إِذْ جَاءُوكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَ مِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَ إِذْ زَاغَتِ الْأَبْصَارُ وَ بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ وَ تَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا ﴿۱۰﴾ هُنَالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَ زُلْزِلُوا زِلْزَالًا شَدِيدًا ﴿۱۱﴾ وَ إِذْ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ مَا وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ إِلَّا غُرُورًا ﴿۱۲﴾ وَ إِذْ قَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ يَا أَهْلَ يَثْرِبَ لَا مُقَامَ لَكُمْ فَارْجِعُوا وَ يَسْتَأْذِنُ فَرِيقٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ وَ مَا هِيَ بِعَوْرَةٍ إِنْ يُرِيدُونَ إِلَّا فِرَارًا ﴿۱۳﴾ وَلَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِمْ مِنْ أَقْطَارِهَا ثُمَّ سُئِلُوا الْفِتْنَةَ لَآتَوْهَا وَ مَا تَلَبَّثُوا بِهَا إِلَّا يَسِيرًا ﴿۱۴﴾ وَ لَقَدْ كَانُوا عَاهَدُوا اللَّهَ مِنْ قَبْلُ لَا يُوَلُّونَ الْأَدْبَارَ وَ كَانَ عَهْدُ اللَّهِ مَسْئُولًا ﴿۱۵﴾
ترتیل صوتی آیات 7 تا 15 سوره احزاب
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 80 کتاب درسی)
جدول زیر را کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
آگاه، پیامبر، تبعیت کن ، پیروی نکن
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | نَبِیّ | پیامبر | 2 | النَّبِیّ | پیامبر اکرم (ص) |
| 3 | اِتَّقِ | تقوا پیشه کن | 4 | لاتُطِع | اطاعت نکن، پیروی نکن |
| 5 | اِتَّبِع | تبعیت کن، پیروی کن | 6 | خَبیر | آگاه، باخبر |
| 7 | وَکیل | مدافع و پشتیبان |
فعالیت دوم (صفحه 80 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات قرآنی را بنویسید.
1- یٰاَیُّهَا النَّبِیُّ: ای پیامبر
2- اِتَّقِ اللهَ: خدا را پیشه کن.
3- وَ لاتُطِعِ الکٰفِرینَ وَ المُنٰفِقینَ: و پیروی نکن کافران و دورویان را
4- عَلیمًا حکیمًا: دانای حکیم
5- وَ اتَّبِع ما یوحیٰ اِلَیكَ: و تبعبت کن آنچه را وحب مبشود به تو
6- وَ تَوَکَّل عَلَی اللهِ: و توکل کن بر خدا
انس با قرآن در خانه (صفحه 81 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانۀ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 418 تا 422 قرآن کریم را بخوانید.
ب) آیات 1 تا 3 سورهٔ احزاب را معنا کنید.
1- يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّهَ: ای پیامبر تقوای خدا را پیشه کن.
2- وَ لَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَ الْمُنَافِقِينَ: و پیروی نکن کافران و دوریان را.
3- إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا: قطعاً خدا دانای حکیم است.
4- وَ اتَّبِعْ مَا يُوحَى إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ: و تبعیت کن آنچه وحی میشود به تو از سوی پرودگارت
5- إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا: قطعاً خدا به آنچه انجام میدهید آگاه است.
6- وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ: و توکل کن برخدا
7- وَ كَفَى بِاللَّهِ وَكِيلاً: و کافی است خدا برای مدافع و پشتیبان (بودن).
ج) از صفحهٔ 422 قرآن کریم چند ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی انتخاب و معنا کنید.
1- لِلهِ و رَسوله: برای خداوند و پیامبرش
2- رِزقاً کرَریماً: روزی گران قدر.
3- مِن ءایتِ الله: از نشانههای خدا
4- اَجراً عَظیماً: پاداشی بزرگ
د) در آخرین آیه صفحهٔ 422 قرآن کریم، خداوند ویژگیهای مردان و زنان مسلمان را برشمرده است و آنگاه آنها را به آمرزش و پاداشی بزرگ نوید داده است. کسب کدام یک از این صفات را برای خود مهمتر و با ارزشتر میدانید. آنها را همراه با معنا بنویسید.
جلسۀ دوم: ادامۀ سورۀ احزاب
تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُ سَلَامٌ وَ أَعَدَّ لَهُمْ أَجْرًا كَرِيمًا ﴿۴۴﴾ يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَ مُبَشِّرًا وَ نَذِيرًا ﴿۴۵﴾ وَ دَاعِيًا إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَ سِرَاجًا مُنِيرًا ﴿۴۶﴾ وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ بِأَنَّ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ فَضْلًا كَبِيرًا ﴿۴۷﴾ وَ لَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَ الْمُنَافِقِينَ وَدَعْ أَذَاهُمْ وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَ كَفَى بِاللَّهِ وَكِيلاً ﴿۴۸﴾ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَكَحْتُمُ الْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ فَمَا لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَهَا فَمَتِّعُوهُنَّ وَ سَرِّحُوهُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا ﴿۴۹﴾ يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَحْلَلْنَا لَكَ أَزْوَاجَكَ اللَّاتِي آتَيْتَ أُجُورَهُنَّ وَ مَا مَلَكَتْ يَمِينُكَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْكَ وَ بَنَاتِ عَمِّكَ وَ بَنَاتِ عَمَّاتِكَ وَ بَنَاتِ خَالِكَ وَ بَنَاتِ خَالَاتِكَ اللَّاتِي هَاجَرْنَ مَعَكَ وَ امْرَأَةً مُؤْمِنَةً إِنْ وَهَبَتْ نَفْسَهَا لِلنَّبِيِّ إِنْ أَرَادَ النَّبِيُّ أَنْ يَسْتَنْكِحَهَا خَالِصَةً لَكَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ قَدْ عَلِمْنَا مَا فَرَضْنَا عَلَيْهِمْ فِي أَزْوَاجِهِمْ وَ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ لِكَيْلَا يَكُونَ عَلَيْكَ حَرَجٌ وَ كَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحيمًا ﴿۵۰﴾
ترتیل صوتی آیات 44 تا 50 سوره احزاب
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 83 کتاب درسی)
جدول زیر را کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
دعوتکننده، گواه، بشارتدهنده، چراغ
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | اَرسَلنا | فرستادیم | 2 | شاهِد | شاهد، گواه |
| 3 | مُبَشِّر | بشارت دهنده، مژده دهنده | 4 | داعی | دعوت کننده |
| 5 | سِراج | چراغ | 6 | مُنیر | روشنی بخش |
| 7 | بَشِّر | بشارت بده |
فعالیت دوم (صفحه 83 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات قرآنی را بنویسید.
1- اِنّا اَرسَلنٰكَ: قطعاً ما فرستادیم تو را
2- شاهِدًا وَ مُبَشِّرًا و نَذیرًا: شاهد و بشارت دهنده و بیم دهنده.
3- وَ داعِیًا اِلَی اللهِ بِاِذنِه: و دعوت کننده به سوی خداوند به دستورش.
4- وَ سِراجًا مُنیرًا: و چراغی روشنی بخش.
5- وَ بَشِّرِ المُوْمِنینَ: و بشارت بده مومنان را.
6- فَضلًا کَبیرًا: و رحمتی بزرگ
انس با قرآن در خانه (صفحه 84 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانۀ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 423 تا 427 قرآن کریم را بخوانید.
ب) آیات 45 تا 48 سورهٔ احزاب را که در بزرگی و عظمت پیامبر اکرم (ص) است معنا کنید.
1- يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاهِدًا وَ مُبَشِّرًا وَ نَذِيرًا: ای پیامبر قطعاً ما فرستادیم تو را شاهد و بشارت دهده و بیم دهتدهای
2- وَ دَاعِيًا إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَسِرَاجًا مُنِيرًا: و دعوت کننده به سوی خدا به دستورش و چراغی روشن بخش
3- وَ بَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ بِأَنَّ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ فَضْلًا كَبِيرًا: و بشارت بده مومنان را به این که برای آنهاست از سوی خدا لطف و رحمتی بزرگ
4- وَ لَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَالْمُنَافِقِينَ وَدَعْ أَذَاهُمْ: و پیروی نکن کافران و دوریان را و بگذر از آزار و اذیت آنها.
5- وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ: و توکل کن بر خدا
6- وَ كَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا: و کافی است خدا برای مدافع و پشتیبان (بودن)
ج) از صفحهٔ 423 قرآن کریم چند ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی انتخاب و معنا کنید.
1- یا ایُّها الَّذین امَنوا: ای کسانی که ایمان آوردید.
2- مِنَ الظُلماتِ اِلَی الّنور: از تاریکیها به سوی روشنایی
3- و کانَ بِالمومنینَ رَحیماً: و به مومنان مهربان است.
د) در آیهٔ ٤٠ سورهٔ احزاب، خداوند به ما میآموزد که پیامبر بزرگ اسلام را با چه نام و صفتی بنامیم، این نامها را شناسایی کنید و همراه با معنای آنها بنویسید. این دو صفت چه نکته مهمی را دربارهٔ پیامبر اعظم و دین اسلام روشن میسازد؟
پیامبر اسلام (ص) فرستادهی خدا و خاتم انبیاء و آخرین رسول الهی است و شریعت او برای همه مردم دنیا است و تا پایان جهان باقی خواهد بود.